Hukum Tukar Susu Ibu Jadi Serbuk, Ini Penjelasan Mufti

Ramai ibu mungkin pernah terfikir sama ada terdapat cara untuk menyimpan susu badan lebih lama, terutama apabila ruang peti sejuk beku terhad. Persoalan tentang hukum tukar susu ibu jadi serbuk turut mendapat perhatian apabila seorang individu bertanya kepada Jabatan Mufti Negeri Selangor mengenai kaedah menukarkan susu ibu daripada bentuk cecair kepada serbuk seperti susu formula.

Hukum Tukar Susu Ibu Jadi Serbuk Menurut Jabatan Mufti

Persoalan tersebut dikemukakan kepada Jabatan Mufti Negeri Selangor menerusi perkhidmatan Soal Jawab Agama yang disediakan untuk menjawab persoalan masyarakat berkaitan hukum syarak. Dalam pertanyaan berkenaan, penanya menjelaskan bahawa susu ibu mahu diproses menjadi serbuk sebelum dibancuh semula untuk diberikan kepada anak kandung atau anak susuan sahaja.

Menurut penanya, kaedah tersebut dicadangkan atas beberapa sebab, antaranya untuk memanjangkan tempoh penyimpanan susu ibu, memudahkan proses pengendalian, mengelakkan pembaziran serta mengatasi masalah ruang penyimpanan yang terhad di dalam peti sejuk beku.

Persoalan mengenai hukum tukar susu ibu jadi serbuk menjadi penting kerana ia bukan sekadar melibatkan cara penyimpanan makanan, malah berkait dengan hukum penyusuan dalam Islam. Hal ini termasuk perkara berkaitan hubungan sesusuan dan penjagaan nasab yang mempunyai implikasi besar terhadap kehidupan seseorang Muslim.

Dalam jawapannya, Jabatan Mufti Negeri Selangor terlebih dahulu mengemukakan firman Allah SWT dalam Surah al-Baqarah, ayat 233 yang bermaksud: “Dan ibu-ibu hendaklah menyusukan anak-anak mereka selama dua tahun genap iaitu bagi orang yang hendak menyempurnakan penyusuan itu.”

Ayat tersebut menunjukkan kedudukan penyusuan dalam syariat Islam. Jawapan berkenaan turut memetik pandangan Dr. Wahbah al-Zuhaili yang menjelaskan bahawa hukum berkaitan penyusuan ditetapkan oleh syarak bagi menjaga dan melindungi anak-anak supaya mereka dapat terus hidup serta mempunyai masa depan yang terjamin.

Boleh Diproses, Tetapi Ada Syarat Yang Perlu Dipatuhi

Berdasarkan jawapan Jabatan Mufti Negeri Selangor, hasrat untuk memanjangkan usia susu ibu dan mengelakkan pembaziran pada asasnya merupakan tujuan yang baik. Namun begitu, kaedah pemprosesan susu tersebut mempunyai batas tertentu yang perlu diberikan perhatian.

Hukum tukar susu ibu jadi serbuk menggunakan mesin bagi kegunaan peribadi adalah dibenarkan, tetapi dengan syarat susu berkenaan hanya digunakan oleh ibu tersebut. Ini bermakna proses tersebut tidak boleh dilakukan secara sewenang-wenangnya sehingga susu berkenaan dikongsi atau digunakan bersama oleh pihak lain.

Ketetapan ini penting kerana susu ibu bukan hanya mempunyai nilai sebagai makanan kepada bayi, tetapi penyusuan juga boleh membawa implikasi terhadap hubungan kekeluargaan dari sudut hukum syarak.

Jabatan Mufti Negeri Selangor turut menjelaskan bahawa kaedah tersebut tidak dibenarkan untuk tujuan perniagaan atau dikongsi dengan mana-mana pihak. Kebimbangan utama ialah kemungkinan berlakunya percampuran susu yang boleh menimbulkan kesukaran untuk mengenal pasti identiti anak yang menerima susu tertentu serta hubungan sesusuan yang terhasil daripadanya.

Mengapa Percampuran Susu Susuan Perlu Dielakkan?

Dalam Islam, hubungan susuan mempunyai kesan terhadap hukum kekeluargaan. Sekiranya maklumat mengenai siapa yang menerima susu daripada seseorang ibu tidak dapat dikenal pasti dengan jelas, keadaan itu berpotensi menimbulkan kekeliruan pada masa hadapan.

Lebih membimbangkan, percampuran atau perkongsian susu tanpa rekod yang jelas boleh menyebabkan seseorang tidak mengetahui siapa saudara sesusuannya. Situasi tersebut boleh membawa kepada risiko perkahwinan antara individu yang sebenarnya mempunyai hubungan sesusuan, sedangkan perkahwinan sesama saudara susuan adalah haram menurut syarak.

Atas sebab itu, isu penyimpanan dan pengendalian susu ibu perlu dilihat bukan hanya daripada aspek kemudahan. Identiti ibu yang menghasilkan susu, anak yang menerima susu serta rekod hubungan penyusuan juga perlu dijaga supaya tidak menimbulkan kekeliruan.

Jawapan tersebut turut menegaskan bahawa menjaga nasab atau keturunan merupakan salah satu daripada lima perkara utama dalam Maqasid Syariah yang wajib dipelihara. Justeru, sebarang tindakan yang boleh menimbulkan keraguan atau mendatangkan kemudaratan terhadap nasab perlu dielakkan.

Bukan Sekadar Soal Penyimpanan Susu

Persoalan ini secara tidak langsung menunjukkan bahawa perkembangan kaedah pemprosesan makanan dan penyimpanan susu juga perlu dilihat daripada perspektif hukum syarak. Walaupun sesuatu kaedah mungkin bertujuan memudahkan ibu menguruskan stok susu dan mengurangkan pembaziran, penggunaannya tetap perlu mengambil kira kesan yang lebih luas.

Dalam konteks ini, hukum tukar susu ibu jadi serbuk tidak dinyatakan sebagai dilarang secara mutlak. Sebaliknya, jawapan Jabatan Mufti Negeri Selangor memberikan ruang untuk penggunaannya bagi kegunaan peribadi, dengan syarat tertentu yang perlu dipatuhi.

Had tersebut menjadi sangat penting apabila susu yang telah diproses berpotensi dikongsi dengan orang lain. Jika melibatkan pihak lain, risiko kekeliruan mengenai hubungan susuan perlu diberikan perhatian kerana kesannya boleh berpanjangan.

Bagi ibu yang mempertimbangkan kaedah tersebut, perkara paling utama ialah memastikan susu yang diproses tidak bercampur dengan susu ibu lain dan penggunaannya kekal dalam lingkungan yang dibenarkan. Tujuan asal seperti mengelakkan pembaziran atau memudahkan penyimpanan juga tidak boleh mengabaikan keperluan menjaga nasab.

Kesimpulannya, hukum tukar susu ibu jadi serbuk menurut jawapan Jabatan Mufti Negeri Selangor adalah dibenarkan untuk kegunaan peribadi ibu tersebut, termasuk menggunakan mesin bagi menukarkan susu kepada bentuk serbuk. Namun, ia tidak dibenarkan untuk tujuan perniagaan atau dikongsi dengan pihak lain kerana risiko percampuran susu dan kekeliruan hubungan sesusuan.

Penjelasan ini memperlihatkan bahawa dalam Islam, perkara berkaitan penyusuan bukan hanya menyentuh keperluan pemakanan bayi, tetapi turut berkait rapat dengan penjagaan keturunan dan hubungan kekeluargaan. Oleh itu, sebarang kaedah pemprosesan atau penyimpanan susu ibu perlu dilakukan dengan penuh berhati-hati supaya manfaatnya diperoleh tanpa menimbulkan masalah syarak pada masa hadapan.

@nadmasrom

Pre-freezing: proses pertukaran susu menjadi pepejal Proses ini memastikan keseluruhan kandungan air di dalam susu menjadi kristal ais sepenuhnya dan biasanya menggunakan mesin khas sekitar suhu -40°C hingga -50°C. Susu yang membeku diletakkan dalam vacuum chamber dengan high pressure. Di bawah tekanan vakum, sedikit haba terkawal dikenakan untuk memulakan proses sublimation. Sublimation bermaksud kristal ais di dalam susu bertukar secara langsung menjadi wap air (sila recall balik subjek Kimia tingkatan 4. Haha) Wap air ini kemudiannya disedut keluar dari kebuk. Selepas semua kandungan air dikeluarkan, apa yang tinggal hanyalah susu yang telah kering dalam keadaan pepejal. Pepejal ini akan dikisar menjadi serbuk halus. Dikatakan proses kisar ini mengekalkan khasiat makronutrient yang hampir sama. Pre-freezing tidak melalui proses pemanasan tinggi. Hanya bekukan air dalam susu jadi pepejal dan bertukar jadi wap melalui proses sublimation. Kebaikan: Jangka hayat yang lebih lama. Keburukan: 1. Kos tinggi, 2. Potensi kehilangan bakteria baik (walaupun antibodi kekal) – tapi probiotic dalam susu ibu berpotensi kurang di bawah vakum tinggi 3. Risiko pencemaran air – air dalam susu ada semulajadi dan potensi pencemaran air boleh berlaku walaupun susu steril 4. Bayi reject – perubahan tekstur dan bau susu boleh berlaku dan potensi bayi tolak Sebagai orang Kimia saya tertarik nak tahu bagaimana proses ini berlaku. Dari segi rule & regulation industri makanan sedia ada, proses pembekuan susu ibu tidak sama dengan proses penghasilan makanan. Syarat ketat yang perlu ada untuk makmal pemprosesan ialah sijil ISL (International Standard for Labs) – tak sama dengan ISO. Dan saya tidak mahu komen tentang pilihan individu yang nak buat sebab mesti ada sebab tertentu yang relevan dengan keputusan mereka. Cuma kalau tanya saya sebagai kaunselor laktasi dan orang Kimia juga, jika anda nak buat: 1. Minta sijil ISL dari mereka. 2. Tanya mereka ada buat ujian makmal tak untuk pembuktian proses ini bebas dari sebarang bakteria berbahaya serperti E. coli, Salmonella. Jika ada boleh minta salinan report (saya selalu je minta dari kilang bukti ujian toksik, ujian makmal dll, selalunya mereka bagi). 3. Pertimbangkan kos nak buat dengan kos uruskan susu ibu. Kos mahal ni berbaloi tak? 4. Cara bancuhan – adakah anda yakin anda boleh bancuh dengan air steril tiada kuman langsung? Banyak kes bancuhan ada bakteria E-Coli dengan air tapis. 5. Potensi bayi nak reject? Kena pertimbangkan sebab bayi kita tak sama. Buat check list. Tanda ✅ atau ❌ bagi setiap jawapan. Kalau banyak ❌, tak perlu buat. Itu je cara nak buat keputusan untuk diri sendiri. Saya rindulah nak belajar Kimia balik. Dulu adalah angan-angan nak sambung PHD nak kaji pencemaran dalam susu ibu yang gunakan storage bag. Ada angan-angan nak buat ujian chromatography bla bla bla. Dah dapat offer lepas tu… tak proceed sebab tak tahu nak belah badan macam mana (btw tak hantar sebab last day check ujian kesihatan doktor tak nak bagi kerjasama nak buat cepat 😆). Kalau ada supervisor yang berminat nak cari student PHD Kimia, saya bakal student yang boleh dimaki dan dimarah. Sebab saya suka belajar. Kalau sudi, ambillah saya, tekanlah saya, saya dah biasa hidup dalam tekanan 😆 Sekian done into scene. Nad Masrom Kaunselor Laktasi Kimia di hatiku selalu 😘

♬ original sound – nadmasrom – nadmasrom

Soalan Lazim (FAQ)

Apakah hukum tukar susu ibu jadi serbuk?

Hukum tukar susu ibu jadi serbuk menggunakan mesin bagi kegunaan peribadi ibu tersebut adalah dibenarkan berdasarkan jawapan Jabatan Mufti Negeri Selangor, dengan syarat susu berkenaan hanya digunakan oleh ibu tersebut.

Bolehkah susu ibu yang telah dijadikan serbuk dikongsi dengan orang lain?

Tidak dibenarkan untuk dikongsi dengan mana-mana pihak atau digunakan bagi tujuan perniagaan kerana terdapat risiko percampuran susu yang boleh menyebabkan kekeliruan mengenai hubungan sesusuan dan nasab.

Mengapa susu ibu tidak boleh dicampurkan atau dikongsi secara sewenang-wenangnya?

Hubungan susuan mempunyai implikasi terhadap hukum kekeluargaan. Jika identiti ibu dan anak yang terlibat tidak dapat dikenal pasti dengan jelas, ia boleh menyebabkan seseorang tidak mengetahui saudara sesusuannya dan berisiko berlaku perkahwinan antara individu yang mempunyai hubungan susuan.