KUALA LUMPUR: Cadangan penggubalan Akta Pendanaan Politik semakin mendapat perhatian apabila kajian persepsi awam mendapati majoriti responden tidak bersetuju dengan penerimaan dana asing serta sumbangan daripada penderma yang tidak diketahui identitinya. Dapatan itu turut menunjukkan tuntutan lebih ketat terhadap sumber dana, had sumbangan dan mekanisme pengurusan kewangan parti politik bagi memastikan setiap transaksi dapat dikesan.
Perkara berkenaan didedahkan dalam Konvensyen Pendanaan Politik 2026 yang berlangsung di Pusat Timbang Tara Antarabangsa Asia (AIAC), di sini, hari ini, dengan Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Undang-Undang dan Reformasi Institusi), Datuk Seri Azalina Othman Said, turut hadir dalam program berkenaan.
Kajian yang dijalankan Bahagian Hal Ehwal Undang-Undang (BHEUU) bersama Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM) pada September lalu itu memberikan gambaran mengenai pandangan orang awam terhadap cadangan RUU Pendanaan Politik.
Menurut Ketua Penyelidik Pasukan Kajian Persepsi Awam Terhadap Cadangan Penggubalan Rang Undang-Undang Pendanaan Politik dari Kuliyyah Undang-Undang Ahmad Ibrahim (AIKOL), UIAM, Prof Madya Dr Zuraidah Ali, sebanyak 64.29 peratus responden bersetuju supaya sumbangan daripada sumber asing ditolak.
Angka berkenaan menunjukkan kebimbangan terhadap kemungkinan pengaruh pihak luar dalam pembiayaan aktiviti politik. Dalam masa sama, 68.60 peratus responden menyokong supaya jumlah sumbangan daripada pihak tertentu dihadkan, terutama bagi mengurangkan risiko yang boleh dikaitkan dengan pengubahan wang haram.
Kajian itu turut mengetengahkan keperluan mengawal sumbangan daripada kerajaan asing, entiti yang dikawal kerajaan serta sumber yang berpotensi mewujudkan konflik kepentingan atau membuka ruang kepada pengaruh luar terhadap parti politik.
Lebih menarik, isu penderma tanpa nama turut mendapat perhatian. Menurut Zuraidah, sumbangan daripada penderma yang tidak mendedahkan identiti boleh menyukarkan proses pengesanan dan melemahkan jejak audit. Justeru, responden berpandangan sumbangan sedemikian wajar dilarang atau sekurang-kurangnya tertakluk kepada had tertentu.
Dapatan kajian juga menunjukkan sebanyak 76.1 peratus responden tidak bersetuju dengan penerimaan sumbangan daripada syarikat milik asing. Pada masa sama, 80.4 peratus bersetuju supaya sumbangan daripada syarikat berkaitan kerajaan atau GLC dikecualikan daripada sumber pembiayaan politik yang dibenarkan.
Bagi memastikan peraturan lebih jelas, sebanyak 97 peratus responden menyokong kewujudan satu senarai khusus yang menerangkan sumber sumbangan yang dilarang. Langkah itu dilihat dapat membantu parti politik, calon dan penderma memahami dengan lebih jelas jenis dana yang boleh diterima serta sumber yang perlu dielakkan.
Cadangan berhubung saluran penerimaan dana juga menjadi antara perkara penting yang diketengahkan dalam kajian tersebut. Responden dilihat lebih cenderung kepada sistem yang menghalang penggunaan akaun peribadi pemimpin sebagai tempat menerima sumbangan politik.
Sebanyak 82.36 peratus responden menyokong penetapan pihak yang layak menerima dana, manakala 63.99 peratus pula bersetuju supaya kategori penderma yang dibenarkan ditetapkan dengan jelas.
Dalam masa sama, 56.22 peratus responden menyokong penetapan had sumbangan. Mekanisme yang dicadangkan ialah dana daripada penderma yang dibenarkan disalurkan terus ke akaun rasmi parti atau calon dan bukannya akaun peribadi pemimpin.
Pendekatan itu membolehkan pengurusan dana dibuat oleh bendahari atau pegawai khusus yang dilantik. Setiap transaksi juga dicadangkan direkodkan secara digital supaya jejak audit dapat diwujudkan dan pemeriksaan kewangan boleh dijalankan dengan lebih teratur.
Menurut Zuraidah, proses audit secara bebas juga penting bagi memastikan setiap penerimaan sumbangan dapat dijejaki. Mekanisme tersebut bukan sahaja berkaitan soal rekod kewangan, malah mempunyai kaitan rapat dengan usaha meningkatkan ketelusan dan akauntabiliti dalam pengurusan dana politik.
Jika cadangan berkenaan diterapkan dalam kerangka Akta Pendanaan Politik, tumpuan bukan hanya diberikan kepada sumber wang yang diterima, tetapi turut melibatkan cara dana itu diterima, direkodkan, disimpan dan dilaporkan kepada badan berwajib.
Aspek penguatkuasaan turut dicadangkan supaya dibahagikan kepada dua kategori utama, iaitu kesalahan teknikal dan kesalahan substantif. Pembahagian itu dilihat penting supaya setiap pelanggaran peraturan boleh ditangani berdasarkan tahap keseriusan kesalahan.
Kesalahan substantif yang dicadangkan termasuk menerima dana daripada sumber yang dilarang, menyalahgunakan dana, memalsukan rekod serta gagal menyerahkan laporan kepada badan berwajib. Kesalahan seperti ini mempunyai kaitan secara langsung dengan integriti pengurusan kewangan politik.
Sementara itu, kesalahan teknikal meliputi perkara seperti kelewatan dan kesalahan berkaitan format. Bagi kategori berkenaan, penyelesaian melalui notis pembetulan dicadangkan sebagai antara mekanisme yang boleh digunakan.
Cadangan tersebut memberikan petunjuk bahawa rangka perundangan berkaitan pendanaan politik bukan sekadar mahu mengenakan hukuman, tetapi turut cuba membentuk sistem pengurusan kewangan yang lebih tersusun. Dalam konteks ini, rekod digital, akaun rasmi, audit bebas dan pelaporan kepada badan berwajib menjadi antara elemen yang boleh membantu menutup ruang penyalahgunaan dana.
Perhatian terhadap dana asing dan penderma tanpa nama juga memperlihatkan keutamaan responden terhadap ketelusan sumber kewangan politik. Apabila identiti penderma serta aliran wang dapat dikenal pasti, proses pemantauan dan audit menjadi lebih mudah dilakukan.
Buat masa ini, dapatan kajian berkenaan menjadi antara input dalam perbincangan mengenai cadangan RUU Pendanaan Politik. Perkembangan seterusnya akan menentukan bagaimana pandangan orang awam dan cadangan mekanisme kawal selia tersebut diterjemahkan dalam kerangka undang-undang.
Apa yang jelas, Akta Pendanaan Politik kini menjadi topik penting dalam usaha membentuk sistem pembiayaan politik yang lebih telus, terutama apabila majoriti responden mahukan sumber dana yang jelas, had sumbangan yang munasabah serta sistem penerimaan yang meninggalkan rekod kewangan yang boleh diaudit.
Soalan Lazim (FAQ)
Apa itu Akta Pendanaan Politik?
Akta Pendanaan Politik merujuk kepada kerangka perundangan yang dicadangkan bagi mengawal sumber, penerimaan, pengurusan dan pelaporan dana berkaitan aktiviti politik supaya lebih telus serta boleh diaudit.
Adakah dana asing akan dibenarkan di bawah Akta Pendanaan Politik?
Berdasarkan dapatan kajian yang dibentangkan, 64.29 peratus responden bersetuju supaya sumbangan daripada sumber asing ditolak. Kajian itu juga mencadangkan kawalan terhadap sumber yang berpotensi membawa pengaruh luar.
Mengapa sumbangan tanpa nama menjadi perhatian dalam Akta Pendanaan Politik?
Sumbangan tanpa identiti boleh menyukarkan proses mengesan asal-usul dana dan melemahkan jejak audit. Sebab itu responden berpandangan sumbangan sedemikian wajar dilarang atau dikenakan had tertentu.
