Isu berkaitan zakat pendeposit kembali menjadi perhatian selepas timbul persoalan susulan laporan Suruhanjaya Siasatan Diraja (RCI) mengenai Lembaga Tabung Haji (TH). Bagaimanapun, TH memberi penjelasan bahawa zakat pendeposit yang telah dilunaskan bagi pihak penyimpan adalah sah di sisi syarak dan tidak perlu dibayar semula oleh pendeposit.
Penjelasan itu dibuat bagi memastikan orang ramai memahami kedudukan sebenar berhubung pembayaran zakat yang telah dilaksanakan selama ini. TH turut menegaskan bahawa semua pelaksanaan zakat dilakukan berdasarkan keputusan pihak berautoriti dalam bidang syariah serta garis panduan yang telah diperakui.
TH Jelaskan Kedudukan Zakat Pendeposit Mengikut Hukum Syarak
Lembaga Tabung Haji memaklumkan bahawa pelunasan zakat bagi pihak pendeposit adalah sah, sempurna dan mematuhi hukum syarak berdasarkan keputusan Jawatankuasa Penasihat Syariahnya. Menurut kenyataan yang dikeluarkan pada 4 Ogos, jawatankuasa berkenaan dalam mesyuarat bertarikh 2 September 2020 telah memutuskan bahawa pembayaran zakat bagi pihak pendeposit untuk tahun-tahun sebelum pelaksanaan konsep wakalah pada 2019 adalah sah.
TH menjelaskan bahawa keputusan tersebut bukanlah dibuat secara bersendirian, malah turut disokong oleh ketetapan Jawatankuasa Fatwa Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Ugama Islam Malaysia yang diputuskan pada 3 Mei 1979. Ketetapan itu menjelaskan bahawa TH tidak diwajibkan membayar zakat bagi pihak institusi, sebaliknya bertanggungjawab melunaskan zakat bagi pihak para pendeposit.
Sehubungan itu, TH menegaskan bahawa amalan membayar zakat bagi pihak pendeposit telah dilaksanakan secara konsisten selaras dengan keputusan hukum yang telah ditetapkan sejak sekian lama.
Pembayaran Tidak Perlu Diulang
Dalam kenyataannya, TH menegaskan bahawa pendeposit tidak perlu lagi membuat pembayaran zakat terhadap dana simpanan yang sama selepas zakat tersebut telah dilunaskan oleh institusi itu bagi pihak mereka.
Menurut TH, pembayaran semula terhadap harta yang sama akan menyebabkan berlakunya pertindihan zakat. Keadaan itu tidak selaras dengan prinsip syariah kerana zakat hanya diwajibkan sekali ke atas harta yang telah memenuhi syarat dan telah disempurnakan pembayarannya.
Penjelasan tersebut sekali gus memberi kepastian kepada jutaan pendeposit bahawa mereka tidak perlu bimbang mengenai kesahihan pembayaran zakat sebelum ini. Malah, zakat pendeposit yang telah dibayar oleh TH dianggap telah memenuhi tuntutan syarak berdasarkan keputusan pihak berkuasa agama yang berkaitan.
Pelaksanaan Ketika Kontrak Wadiah Yad Damanah
TH turut menjelaskan bahawa bagi tempoh penggunaan kontrak Wadiah Yad Damanah antara tahun 2016 hingga 2019, zakat yang dikeluarkan adalah zakat perniagaan secara khultah bagi pihak pendeposit ke atas kumpulan wang yang diniagakan.
Pendekatan tersebut mengambil kira kedudukan TH sebagai institusi yang tidak mempunyai pemegang saham serta tidak diwajibkan membayar zakat ke atas institusi itu sendiri. Semua aset yang diurus dan diniagakan pula berpunca sepenuhnya daripada dana milik pendeposit.
Oleh itu, setiap pembayaran zakat yang dibuat sepanjang tempoh berkenaan adalah bagi pihak pendeposit dan bukannya bagi pihak institusi. Penjelasan ini penting bagi mengelakkan salah faham terhadap konsep pembayaran zakat yang diamalkan oleh TH selama ini.
Isu RCI Telah Dibawa Kepada Jawatankuasa Muzakarah
Mengulas syor Suruhanjaya Siasatan Diraja yang mencadangkan supaya isu berkaitan amalan zakat dibawa kepada Jawatankuasa Muzakarah Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Ugama Islam Malaysia, TH memaklumkan perkara tersebut sebenarnya telah pun dibentangkan.
Menurut TH, Jawatankuasa Muzakarah telah memperakui perkara itu pada Jun 2024 sebelum pandangan tersebut disembah maklum kepada Mesyuarat Majlis Raja-Raja ke-267 pada Oktober tahun yang sama.
Perkembangan itu menunjukkan isu berhubung pembayaran zakat telah melalui proses penelitian yang melibatkan badan-badan agama tertinggi negara. Justeru, pendirian yang diumumkan oleh TH adalah berasaskan penelitian syariah yang menyeluruh dan bukan keputusan yang dibuat secara unilateral.
Tadbir Urus Zakat Dipantau Pakar Syariah
TH menjelaskan bahawa keseluruhan operasi berkaitan pengurusan zakat institusi itu dilaksanakan mengikut Garis Panduan Zakat yang telah diluluskan. Semua urusan turut dipantau oleh Jawatankuasa Penasihat Syariah TH yang terdiri daripada pakar dalam bidang syariah dan kewangan Islam.
Mekanisme pemantauan tersebut diwujudkan bagi memastikan setiap pelaksanaan zakat mematuhi kehendak hukum syarak, selain mengekalkan tahap integriti dan tadbir urus yang tinggi dalam pengurusan dana pendeposit.
TH berharap penjelasan yang diberikan dapat menghapuskan kekeliruan yang timbul susulan penerbitan laporan RCI. Orang ramai juga diingatkan bahawa zakat pendeposit yang telah dibayar oleh TH tidak perlu dibayar semula kerana ia telah disempurnakan mengikut ketetapan syariah yang diperakukan oleh pihak berkuasa agama.
Soalan Lazim (FAQ)
Apakah zakat pendeposit yang dibayar oleh TH adalah sah?
Ya. TH menegaskan bahawa zakat pendeposit yang dilunaskan bagi pihak pendeposit adalah sah, sempurna dan mematuhi hukum syarak berdasarkan keputusan Jawatankuasa Penasihat Syariah serta ketetapan pihak berkuasa agama.
Adakah pendeposit perlu membayar semula zakat pendeposit?
Tidak. Pendeposit tidak perlu membayar semula zakat pendeposit kerana pembayaran tersebut telah disempurnakan oleh TH bagi pihak mereka. Pembayaran kali kedua akan menyebabkan pertindihan zakat ke atas harta yang sama.
Mengapa TH membayar zakat bagi pihak pendeposit?
TH melaksanakan pembayaran zakat bagi pihak pendeposit berdasarkan ketetapan Jawatankuasa Fatwa Kebangsaan yang menetapkan institusi itu bertanggungjawab melunaskan zakat bagi pihak pendeposit, bukan bagi pihak institusi.
