Perkembangan teknologi digital semakin pesat, namun tahap kepercayaan terhadap keselamatan teknologi turut menentukan sejauh mana pengguna, perniagaan dan pelabur berani menggunakannya. Risiko penipuan yang semakin kompleks menjadi antara punca ekonomi digital terjejas apabila kehilangan wang bukan lagi memberi kesan kepada mangsa secara individu, sebaliknya boleh menjejaskan aliran modal dan aktiviti ekonomi secara lebih meluas.
Perkara itu dibincangkan dalam program pasca-M360 ASEAN menerusi topik Ekonomi Digital, Keselamatan Asas Kepercayaan yang menampilkan Penasihat Kanan Operasi Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia (MCMC), Datuk Zurkarnain Mohd Yassin.
Kepercayaan Digital Jadi Asas Pertumbuhan Ekonomi
Menurut Zurkarnain, kepercayaan merupakan asas penting dalam pembangunan ekonomi digital kerana ia bukan hanya melibatkan pengguna, malah turut berkait rapat dengan pelabur, syarikat dan perusahaan kecil dan sederhana (PKS).
Katanya, aspek keselamatan teknologi serta kerangka kawal selia boleh mempengaruhi keputusan pengguna untuk menerima teknologi baharu. Dalam masa sama, tahap keyakinan terhadap keselamatan dan tadbir urus turut menjadi pertimbangan pelabur sebelum mereka menyalurkan modal.
Keadaan itu menunjukkan bahawa teknologi yang canggih semata-mata belum mencukupi untuk memastikan ekonomi digital berkembang secara mampan. Pengguna perlu yakin bahawa maklumat, identiti dan wang mereka berada dalam keadaan selamat ketika melakukan aktiviti dalam talian.
Risiko Data Dan AI Turut Jadi Kebimbangan
Persoalan keselamatan semakin penting apabila penggunaan kecerdasan buatan (AI) dan teknologi digital berkembang dengan lebih meluas.
Antara kebimbangan yang timbul termasuk risiko kebocoran data, ketirisan maklumat serta pendedahan rahsia perdagangan. Perkara itu boleh memberi kesan kepada pengguna dan industri, terutama apabila teknologi digunakan untuk operasi perniagaan serta proses automasi.
Bagi PKS pula, keyakinan terhadap keselamatan teknologi amat penting sebelum sesuatu sistem baharu digunakan dalam operasi harian. Penggunaan teknologi seperti 5G dan AI yang semakin meluas perlu disokong dengan langkah keselamatan yang sepadan supaya manfaat peningkatan produktiviti tidak dibayangi risiko kehilangan data atau kewangan.
Scammer Semakin Bijak Manipulasi Mangsa
Cabaran terhadap kepercayaan digital bukan hanya berpunca daripada kelemahan sistem atau teknologi. Faktor manusia turut menjadi ruang yang dimanfaatkan scammer untuk memperdaya mangsa.
Zurkarnain menjelaskan bahawa sifat tergesa-gesa sering digunakan oleh scammer bagi membuat mangsa mengambil tindakan sebelum sempat melakukan semakan. Taktik itu boleh berlaku melalui panggilan telefon, e-mel perniagaan palsu atau kandungan yang dihasilkan menggunakan AI.
Penyamaran Identiti Makin Meyakinkan
Antara kaedah yang semakin kompleks ialah penyamaran identiti individu tertentu, termasuk ketua pegawai eksekutif syarikat dan tokoh awam. Kandungan atau video yang kelihatan meyakinkan boleh digunakan untuk meningkatkan kepercayaan mangsa sebelum mereka diarahkan melakukan sesuatu tindakan.
Dalam usaha menangani ancaman tersebut, kempen Internet Selamat MCMC memberi penekanan terhadap perubahan tingkah laku dan bukan sekadar meningkatkan kesedaran.
Orang ramai disarankan supaya berhenti seketika sebelum membuat keputusan, melakukan semakan dan mendapatkan pandangan daripada individu yang dipercayai, terutama apabila sesuatu permintaan melibatkan wang, pekerjaan, pelaburan atau hubungan.
Menurut Zurkarnain, tindakan berhenti seketika sebelum bertindak boleh menjadi langkah penting untuk memutuskan modus operandi scammer.
Kerugian Scam Boleh Merebak Kepada Ekonomi Negara
Kesan penipuan juga tidak seharusnya dilihat hanya sebagai kerugian kewangan kepada seseorang mangsa. Menurut Zurkarnain, kesannya boleh berlaku pada beberapa lapisan ekonomi, bermula daripada isi rumah, perniagaan dan sistem kewangan sehingga kepada ekonomi serta keselamatan negara.
Pada peringkat isi rumah, wang yang hilang boleh menjejaskan simpanan dan kedudukan kewangan keluarga. Bagi PKS pula, kerugian akibat penipuan seperti business email compromise boleh memberi tekanan lebih besar kerana wang tersebut mungkin sepatutnya digunakan untuk membayar gaji pekerja, membeli peralatan atau membuat pelaburan bagi meningkatkan produktiviti.
Situasi itu menerangkan punca ekonomi digital terjejas apabila wang yang hilang melalui penipuan bukan lagi sekadar kerugian peribadi. Modal yang sepatutnya beredar dalam aktiviti ekonomi, pelaburan dan peningkatan pendapatan boleh hilang akibat tindakan sindiket penipuan.
Kerugian Scam Cecah RM2.97 Bilion
Zurkarnain turut merujuk laporan Polis Diraja Malaysia (PDRM) bagi 2025 yang merekodkan kerugian akibat penipuan sekitar RM2.97 bilion.
Jumlah tersebut memperlihatkan skala ancaman yang lebih besar terhadap aktiviti ekonomi, terutama apabila sindiket scam mempunyai rangkaian merentas negara. Wang yang hilang melalui penipuan sepatutnya boleh digunakan untuk pelbagai aktiviti produktif yang memberi manfaat kepada individu, perniagaan dan ekonomi.
Atas sebab itu, scam tidak lagi wajar dilihat semata-mata sebagai masalah keselamatan pengguna. Ancaman tersebut turut mempunyai kaitan dengan aliran modal serta keyakinan terhadap ekosistem ekonomi digital.
Teknologi Maju Perlu Bergerak Seiring Keselamatan
Dalam membina ekonomi digital yang lebih berdaya tahan, pembangunan teknologi perlu berjalan seiring dengan keselamatan siber, infrastruktur kritikal, transformasi digital dan pembangunan tenaga kerja.
Zurkarnain turut menekankan kepentingan intervensi yang dapat menggalakkan penerimaan teknologi serta meningkatkan keupayaan tenaga kerja. Penggunaan AI, misalnya, tidak seharusnya hanya dilihat sebagai alat menggantikan tugasan tertentu, tetapi boleh membantu pekerja meningkatkan kemahiran dan mengambil peranan yang mempunyai nilai lebih tinggi.
Sebagai contoh, pekerja yang sebelum ini melakukan tugas kemasukan data boleh dipertingkatkan kemahirannya untuk menjalankan tugas seperti analisis dasar dengan bantuan AI.
Kepercayaan Tentukan Masa Depan Ekonomi Digital
Pertumbuhan ekonomi digital akhirnya bergantung kepada lebih daripada sekadar pembangunan rangkaian 5G, pusat data, AI dan peningkatan transaksi dalam talian.
Kepercayaan pengguna, industri dan pelabur turut menjadi komponen penting dalam memastikan teknologi diterima secara lebih meluas. Apabila pengguna yakin identiti, wang dan data mereka dilindungi, mereka lebih bersedia untuk menggunakan teknologi serta mengambil bahagian dalam aktiviti ekonomi digital.
Dalam konteks ini, punca ekonomi digital terjejas bukan hanya berkaitan ancaman scam itu sendiri, tetapi turut berpunca daripada kehilangan keyakinan terhadap keselamatan ekosistem digital. Justeru, usaha memperkukuh keselamatan dan mengubah tingkah laku pengguna perlu bergerak seiring dengan perkembangan teknologi supaya pertumbuhan ekonomi digital dapat diteruskan dengan lebih kukuh.
Soalan Lazim (FAQ)
1. Apakah punca ekonomi digital terjejas akibat scam?
Antara punca ekonomi digital terjejas ialah kerugian kewangan akibat penipuan, kehilangan modal yang sepatutnya digunakan untuk aktiviti ekonomi serta penurunan keyakinan pengguna dan pelabur terhadap keselamatan teknologi digital.
2. Mengapa scam bukan lagi sekadar masalah individu?
Kerugian akibat scam boleh memberi kesan kepada isi rumah, perniagaan, sistem kewangan dan ekonomi negara. Wang yang hilang juga merupakan modal yang sepatutnya boleh digunakan untuk membayar gaji, membeli peralatan, melabur atau menjalankan aktiviti ekonomi.
3. Bagaimana pengguna boleh mengelakkan diri daripada menjadi mangsa scam?
Antara langkah yang disarankan ialah tidak membuat keputusan secara tergesa-gesa, melakukan semakan terlebih dahulu dan berbincang dengan individu yang dipercayai, terutama apabila melibatkan wang, pekerjaan, pelaburan atau hubungan.
