Proses keselamatan makanan merujuk kepada rangkaian amalan terancang dalam penyediaan, pengendalian dan penyimpanan makanan bagi mengelakkan risiko penyakit bawaan makanan. Isu ini semakin mendapat perhatian apabila rantaian bekalan makanan menjadi lebih kompleks, melibatkan pelbagai peringkat daripada pengeluaran bahan mentah hinggalah makanan sampai ke tangan pengguna.
Dalam laporan berkaitan industri makanan, produk makanan berisiko terdedah kepada pencemaran biologi, kimia dan fizikal di sepanjang rantaian bekalan. Justeru, setiap peringkat memerlukan kawalan rapi agar keselamatan pengguna tidak terjejas dan makanan tercemar dapat dielakkan daripada berada di pasaran.
Proses keselamatan makanan sepanjang rantaian bekalan
Rantaian bekalan makanan melibatkan beberapa fasa penting seperti pengeluaran, pemprosesan, pengangkutan, penyimpanan dan penyediaan makanan. Setiap fasa ini berpotensi menjadi punca pencemaran sekiranya kawalan tidak dilaksanakan secara menyeluruh.
Dalam konteks industri tenusu misalnya, rantaian bekalan susu memerlukan pematuhan ketat kepada piawaian kualiti dan kebersihan antarabangsa seperti ISO. Kawalan suhu, kebersihan peralatan serta latihan pengendali menjadi faktor kritikal bagi memastikan produk kekal selamat untuk digunakan.
Proses keselamatan makanan dan kawalan pencemaran
Pencemaran makanan boleh berlaku akibat pengendalian yang tidak bersih, penyimpanan yang tidak sesuai atau kegagalan mematuhi prosedur operasi standard. Oleh itu, langkah pencegahan perlu dilaksanakan secara sistematik agar sumber pencemaran dapat dikenal pasti lebih awal tanpa menjejaskan keseluruhan rantaian bekalan.
Di peringkat global, lebih 200 jenis penyakit dikenal pasti berpunca daripada makanan tercemar. Statistik ini menunjukkan betapa pentingnya kawalan menyeluruh bagi melindungi kesihatan awam, terutamanya golongan berisiko seperti kanak-kanak.
Proses keselamatan makanan dan peranan PJKM di Malaysia
Di Malaysia, Kementerian Kesihatan Malaysia mewajibkan pengusaha premis makanan melaksanakan Program Jaminan Keselamatan Makanan (PJKM) seperti GMP, HACCP dan ISO 22000. Program ini berfungsi sebagai sistem kawalan terdokumen bagi memastikan makanan yang dihasilkan tidak memudaratkan pengguna.
Pematuhan kepada sistem ini juga membantu pihak berkuasa mengenal pasti punca pencemaran dengan lebih berkesan sekiranya berlaku insiden keracunan makanan.
Kesedaran pengguna kunci kepada keselamatan makanan
Pengguna turut memainkan peranan penting dengan memilih produk daripada pengeluar dan pembekal yang mematuhi piawaian keselamatan. Kes keracunan makanan yang pernah berlaku di sekolah, institusi pendidikan dan premis makanan membuktikan bahawa isu kebersihan tidak boleh dipandang ringan.
Beberapa insiden besar sebelum ini yang mengakibatkan kematian akibat makanan dan minuman tercemar menjadi peringatan jelas bahawa kawalan keselamatan perlu dilaksanakan secara konsisten oleh semua pihak.
Secara keseluruhan, keselamatan makanan memerlukan kerjasama berterusan antara kerajaan, industri dan pengguna. Penguatkuasaan sistem pengurusan keselamatan yang baik serta kesedaran awam mampu mengurangkan risiko penyakit bawaan makanan dan melindungi kesejahteraan masyarakat.
