Persoalan mengenai minit mesyuarat Lembaga Pengampunan kembali menjadi perhatian selepas bekas Ahli Parlimen DAP, Tony Pua, menggesa kerajaan menyahklasifikasikan rekod mesyuarat berkenaan. Menurut Pua, pendedahan tersebut penting bagi menjelaskan pendirian sebenar wakil kerajaan ketika membincangkan pengampunan bersyarat terhadap bekas Perdana Menteri, Datuk Seri Najib Tun Razak.
Gesaan itu turut mendapat sokongan Naib Pengerusi Kebangsaan DAP, Teo Nie Ching, yang berkata pendedahan minit dapat membantu menjawab persoalan awam mengenai pendirian menteri dan wakil kerajaan dalam mesyuarat Lembaga Pengampunan. Perdebatan ini muncul selepas Yang di-Pertuan Agong Sultan Ibrahim memperkenankan pengampunan bersyarat yang membolehkan Najib menjalani baki hukuman di bawah tahanan rumah sehingga 23 Ogos 2028, tertakluk kepada syarat termasuk pembayaran denda RM50 juta.
Pua mahu minit mesyuarat didedahkan
Tony Pua membangkitkan tuntutan supaya minit mesyuarat Lembaga Pengampunan dibuka kepada umum bagi menghilangkan keraguan mengenai pendirian wakil kerajaan dalam isu pengampunan Najib.
Beliau berpandangan pendedahan itu boleh menunjukkan dengan lebih jelas siapa yang menyatakan pendirian tertentu ketika mesyuarat berlangsung, termasuk sama ada wakil kerajaan daripada Pakatan Harapan membantah pengampunan atau sebaliknya.
Gesaan tersebut dibuat ketika DAP dan PH berdepan persoalan mengenai keputusan pengampunan bersyarat terhadap Najib. Pua berkata pendirian DAP dan PH berhubung pesalah rasuah adalah bahawa hukuman perlu dilaksanakan, sambil mendakwa wakil kerajaan daripada parti itu turut menyuarakan bantahan ketika mesyuarat Lembaga Pengampunan.
Bagaimanapun, butiran sebenar perbincangan dalam mesyuarat tidak diketahui umum. Perkara itu menjadi antara sebab Pua melihat penyahklasifikasian rekod mesyuarat sebagai cara untuk mengurangkan spekulasi mengenai apa yang sebenarnya berlaku di sebalik keputusan tersebut.
Dari sudut perlembagaan, Lembaga Pengampunan bagi Wilayah Persekutuan mempunyai kerangka khusus di bawah Perkara 42 Perlembagaan Persekutuan. Lembaga perlu bermesyuarat dengan kehadiran Yang di-Pertuan Agong sebagai pengerusi dan sebelum memberikan nasihat, ia perlu mempertimbangkan pendapat bertulis yang dikemukakan Peguam Negara.
Teo: Menteri terikat dengan OSA
Teo pula menjelaskan bahawa terdapat kekangan undang-undang terhadap pendedahan kandungan mesyuarat kerana rekod berkaitan tertakluk kepada Akta Rahsia Rasmi.
Menurut beliau, keadaan itu menyebabkan menteri yang menghadiri mesyuarat tidak boleh sewenang-wenangnya mendedahkan perkara yang dibincangkan kepada orang ramai. Akibatnya, orang awam hanya bergantung kepada kenyataan rasmi atau penjelasan selepas keputusan dibuat untuk memahami proses yang berlaku.
Teo berpandangan bahawa sekiranya kerajaan benar-benar mahu menjawab persoalan mengenai pendirian pihak tertentu dalam mesyuarat, penyahklasifikasian rekod boleh menjadi jalan paling jelas.
Persoalan ini menjadi lebih sensitif selepas Mesyuarat Lembaga Pengampunan ke-63 pada 11 September 2026 menangguhkan pertimbangan permohonan pengampunan Najib ke mesyuarat berikutnya. Seminggu kemudian, Mesyuarat ke-64 pula menghasilkan keputusan pengampunan bersyarat yang membolehkan baki hukuman Najib dijalani di bawah tahanan rumah.
Peletakan jawatan Loke bukan keputusan mengejut
Dalam perbincangan sama, Pua turut mendedahkan bahawa keputusan Setiausaha Agung DAP Anthony Loke untuk menawarkan peletakan jawatan sebagai Menteri Pengangkutan bukan dibuat secara tergesa-gesa.
Pua berkata Loke sudah membincangkan kemungkinan tersebut dengannya sejak Mac lalu apabila khabar mengenai kemungkinan Najib mendapat pengampunan atau menjalani baki hukuman di rumah mula tersebar.
Menurut Pua, Loke ketika itu mempertimbangkan beberapa pilihan politik, termasuk kemungkinan melepaskan jawatan. Perbincangan tersebut kemudiannya berkembang selepas keputusan Lembaga Pengampunan dibuat.
Loke akhirnya menawarkan peletakan jawatan sebagai Menteri Pengangkutan selepas mesyuarat Jawatankuasa Eksekutif Pusat DAP yang berlangsung selama tiga jam. Bagaimanapun, keputusan itu hanya melibatkan Loke, manakala menteri dan timbalan menteri DAP yang lain kekal dalam kerajaan atas alasan kestabilan politik dan kelangsungan pentadbiran.
Mengapa hanya Loke yang berundur?
Pua berkata terdapat perbincangan dalam DAP mengenai sama ada semua wakil parti dalam Kabinet patut melepaskan jawatan sebagai tanda bantahan atau hanya Loke yang mengambil langkah tersebut.
Menurutnya, peletakan jawatan semua menteri dan timbalan menteri DAP boleh mencetuskan ketidakstabilan politik serta membuka ruang kepada pembubaran Parlimen. Justeru, keputusan untuk hanya Loke berundur dilihat sebagai langkah yang mengambil kira keadaan politik semasa.
Teo pula menyifatkan tindakan Loke sebagai satu kenyataan politik yang kuat kerana ia menunjukkan kesediaan pemimpin parti mengambil tanggungjawab, pada masa sama membolehkan wakil DAP lain terus berada dalam kerajaan.
Pua turut melihat peletakan jawatan itu sebagai langkah awal untuk memberi tekanan kepada Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim supaya mempercepatkan agenda reformasi institusi.
Isu tahanan rumah turut dipersoalkan
Selain persoalan mengenai minit mesyuarat Lembaga Pengampunan, Pua dan Teo turut membangkitkan isu berkaitan asas undang-undang tahanan rumah.
Pua mempersoalkan sama ada Lembaga Pengampunan mempunyai kuasa untuk mengubah bentuk pelaksanaan hukuman daripada penjara kepada tahanan rumah, selain kuasa memberikan pengampunan atau mengurangkan hukuman.
Persoalan itu mempunyai latar belakang yang panjang kerana isu tahanan rumah pernah menjadi sebahagian daripada pertikaian berkaitan titah adendum sebelum perkembangan terbaharu pada September 2026.
Namun, keputusan pada 18 September 2026 berlaku melalui mesyuarat Lembaga Pengampunan yang baharu. Laporan mengenai perkembangan tersebut menyatakan keputusan pengampunan bersyarat dibuat dalam Mesyuarat Lembaga Pengampunan ke-64 bagi Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur, Labuan dan Putrajaya.
Mengapa pendedahan minit menjadi penting?
Bagi Pua dan Teo, persoalan utama bukan sekadar keputusan akhir yang diumumkan, tetapi juga apa yang berlaku sepanjang proses pertimbangan.
Pua mahu orang ramai mengetahui pendirian setiap wakil yang terlibat, khususnya sama ada wakil kerajaan membantah pengampunan dan apakah hujah yang dikemukakan.
Teo pula melihat pendedahan rekod sebagai satu cara untuk mengelakkan rakyat terus membuat andaian mengenai pendirian Perdana Menteri, kerajaan dan wakil parti masing-masing.
Pada masa sama, persoalan mengenai kuasa pengampunan perlu dibezakan daripada peranan mahkamah. Perkara 42 memberikan kerangka perlembagaan bagi kuasa pengampunan di Wilayah Persekutuan, manakala Lembaga Pengampunan mempunyai peranan dalam proses memberikan nasihat sebelum keputusan dibuat.
Dengan keputusan pengampunan bersyarat Najib kini telah dibuat, tuntutan supaya rekod mesyuarat dibuka dijangka terus menjadi sebahagian daripada perdebatan politik dan perlembagaan. Buat masa ini, persoalan terbesar yang dibangkitkan Pua dan Teo ialah sama ada pendedahan rekod itu dapat menjelaskan secara muktamad pendirian wakil kerajaan ketika keputusan berkenaan dibincangkan.
Soalan Lazim (FAQ)
1. Apa yang dimaksudkan dengan minit mesyuarat Lembaga Pengampunan?
Minit mesyuarat merujuk kepada rekod rasmi berkaitan perjalanan dan perkara yang dibincangkan dalam mesyuarat. Dalam isu ini, Tony Pua dan Teo Nie Ching mahu rekod berkenaan dinyahklasifikasikan supaya pendirian wakil kerajaan dapat diketahui umum.
2. Mengapa Tony Pua mahu minit mesyuarat Lembaga Pengampunan didedahkan?
Pua mahu menjelaskan pendirian sebenar wakil kerajaan dalam mesyuarat berkaitan pengampunan Najib serta mengurangkan spekulasi mengenai sama ada wakil PH membantah keputusan tersebut.
3. Adakah Lembaga Pengampunan mempunyai peranan dalam keputusan pengampunan?
Ya. Perkara 42 Perlembagaan Persekutuan menetapkan struktur Lembaga Pengampunan bagi Wilayah Persekutuan, termasuk kehadiran dan pengerusian oleh Yang di-Pertuan Agong serta pertimbangan terhadap pendapat bertulis Peguam Negara sebelum nasihat diberikan.
