Krisis N. Sembilan terus mendapat perhatian apabila Undang Yang Empat dan Tunku Besar Tampin mengingatkan parti politik pembangkang supaya tidak mengambil kesempatan terhadap kemelut berkaitan takhta, adat dan pemerintahan negeri. Dalam kenyataan bersama pada 25 September 2026, mereka meminta pihak yang tidak mempunyai kaitan dengan urusan adat Melayu dan pemerintahan Negeri Sembilan supaya tidak memutarbelitkan fakta atau mengeluarkan kenyataan yang boleh menjejaskan institusi berkaitan.
Undang Yang Empat minta pembangkang tidak keruhkan keadaan
Tegaskan parti politik tiada kuasa menurunkan Raja
Dalam kenyataan tersebut, Undang Yang Empat dan Tunku Besar Tampin menggesa parti politik pembangkang supaya tidak mengambil kesempatan terhadap keadaan yang berlaku di Negeri Sembilan.
Mereka secara khusus meminta semua pihak luar yang tidak mempunyai kaitan dengan hal adat Melayu serta pemerintahan negeri agar tidak “menaguk di air keruh” dengan memutarbelitkan fakta berkaitan kemelut berkenaan.
Menurut mereka, mana-mana parti politik tidak mempunyai kuasa untuk menurunkan seseorang Raja. Sebaliknya, kuasa tersebut dalam konteks Negeri Sembilan adalah prerogatif Undang Yang Empat sebagai pemerintah dan ketua adat.
Mereka turut menegaskan bahawa adat yang diamalkan di Negeri Sembilan sudah berlangsung lebih daripada 500 tahun. Justeru, mereka berpandangan pihak yang memegang kedudukan sebagai pemerintah dan ketua adat lebih memahami perkara yang berlaku berkaitan adat serta pemerintahan negeri.
Kenyataan bersama itu dikeluarkan oleh Dato’ Klana Petra Datuk Mubarak Thahak selaku Undang Luak Sungei Ujong, Dato’ Mendika Menteri Akhirulzaman Datuk Maarof Mat Rashad selaku Undang Luak Jelebu, Dato’ Johan Pahlawan Lela Perkasa Sitiawan Datuk Muhammed Abdullah selaku Undang Luak Johol, Datuk Sedia Raja Datuk Abdul Rahim Yasin selaku Undang Luak Rembau serta Tunku Syed Razman Syed Idrus Al-Qadri selaku Tunku Besar Tampin.
Isu pemberhentian barisan Exco turut disentuh
Undang Yang Empat dakwa tindakan itu tidak berperlembagaan
Dalam perkembangan berkaitan krisis N. Sembilan, kenyataan bersama itu turut menyentuh tindakan Tunku Muhriz Tuanku Munawir yang didakwa mengarahkan pengumuman pemberhentian barisan Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri atau Exco.
Undang Yang Empat dan Tunku Besar Tampin mendakwa tindakan tersebut adalah salah, tidak berperlembagaan dan tidak mempunyai kuat kuasa.
Mereka menyifatkan kejadian itu sebagai sesuatu yang tidak pernah berlaku dalam sejarah moden Negeri Sembilan, selain menganggapnya sebagai tindakan yang memalukan kerajaan negeri.
Menurut kenyataan tersebut, tindakan berkenaan turut didakwa sebagai cubaan untuk mensabotaj keputusan kolektif Exco Kerajaan Negeri dan menghalang Raja Pemerintah Negeri Sembilan daripada menjalankan pemerintahan.
Mereka juga mendakwa tindakan itu boleh menghasut pentadbiran negeri supaya tidak memberikan taat setia kepada Raja Pemerintah yang menurut pendirian mereka adalah sah.
Sebagai pemerintah dan ketua adat, mereka menegaskan bahawa sebarang keputusan berkaitan kedudukan Exco perlu dirujuk dan dilaksanakan berdasarkan Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959 atau UUTKNS.
Menurut mereka, perkara tersebut hendaklah dilaksanakan atas nasihat Menteri Besar dan atau Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri.
Dakwaan mengenai penurunan takhta
Kenyataan itu turut mengulangi pendirian mengenai status Tunku Muhriz Tuanku Munawir. Undang Yang Empat dan Tunku Besar Tampin mendakwa Tunku Muhriz telah diturunkan takhta berdasarkan Perkara 10(1) dan (2) UUTKNS pada 19 April 2026.
Mereka berkata proklamasi berkaitan penurunan takhta itu kemudiannya disempurnakan menerusi tandatangan Menteri Besar Negeri Sembilan pada 3 Ogos 2026.
Menurut pendirian yang dinyatakan dalam kenyataan tersebut, proklamasi berkenaan dianggap sempurna menurut adat dan UUTKNS 1959 tanpa memerlukan pewartaan.
Mereka turut merujuk kepada pendirian terdahulu Undang Yang Empat bahawa proklamasi penurunan takhta bertarikh 19 April 2026 telah ditandatangani dan dicop mohor sebelum dilengkapkan dengan tandatangan Menteri Besar pada 3 Ogos 2026.
Perkembangan ini menjadikan isu berkaitan kedudukan Raja, peranan Undang Yang Empat, urusan Exco serta tafsiran terhadap UUTKNS antara perkara utama yang diketengahkan dalam kenyataan bersama berhubung krisis N. Sembilan.
Pada masa sama, kenyataan tersebut menunjukkan Undang Yang Empat dan Tunku Besar Tampin mahu urusan berkaitan adat serta pemerintahan negeri dilihat dalam kerangka kuasa dan peruntukan yang mereka nyatakan, bukannya dijadikan ruang untuk parti politik membuat tafsiran atau kenyataan yang boleh mengelirukan orang ramai.
Soalan Lazim (FAQ)
1. Apakah yang dimaksudkan dengan krisis N. Sembilan dalam laporan ini?
Krisis N. Sembilan dalam laporan ini merujuk kepada kemelut berkaitan takhta, adat dan pemerintahan Negeri Sembilan, termasuk isu kedudukan Raja Pemerintah serta pemberhentian barisan Exco.
2. Siapa yang mengeluarkan kenyataan mengenai krisis N. Sembilan?
Kenyataan bersama dikeluarkan oleh Undang Yang Empat dan Tunku Besar Tampin yang terdiri daripada Undang Luak Sungei Ujong, Undang Luak Jelebu, Undang Luak Johol, Undang Luak Rembau serta Tunku Besar Tampin.
3. Apakah pendirian mereka terhadap parti politik pembangkang?
Mereka menggesa parti politik pembangkang supaya tidak mengambil kesempatan terhadap kemelut berkaitan takhta dan urusan adat serta pemerintahan Negeri Sembilan. Mereka turut meminta pihak luar supaya tidak memutarbelitkan fakta berkaitan perkara tersebut.
