SEREMBAN – Menteri Besar Negeri Sembilan, Datuk Ismail Lasim menegaskan bahawa beliau bersama barisan Ahli Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri (Exco) tidak pernah membuat keputusan berkaitan tindakan menurunkan atau melantik Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan. Penegasan itu dibuat susulan teguran Perdana Menteri, Datuk Seri Anwar Ibrahim berhubung isu kedudukan Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan, Tuanku Muhriz Tuanku Munawir.
Perkara itu turut mencetuskan perhatian selepas Anwar menyifatkan tindakan Ismail dan barisan Exco negeri berkaitan kedudukan institusi berkenaan sebagai ‘biadab’ dan ‘tidak bertamadun’. Bagaimanapun, Ismail menjelaskan bahawa gambaran mengenai penglibatan Menteri Besar dan Exco dalam perkara tersebut perlu dilihat berdasarkan peranan sebenar mereka di bawah kerangka undang-undang negeri.
Ismail jelaskan pendirian MMKN dalam isu Yang di-Pertuan Besar
MMKN tidak mengambil alih kuasa Undang Yang Empat
Menurut Ismail, MMKN hanya membincangkan pendirian pentadbiran negeri berhubung proklamasi yang dikemukakan sebagai keputusan Undang Yang Empat.
Beliau menjelaskan bahawa persetujuan MMKN terhadap tindakan susulan pentadbiran tidak bermaksud badan itu membuat keputusan mengenai kedudukan Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan. Sebaliknya, perkara tersebut kekal dalam ruang kuasa pihak yang ditetapkan oleh Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959.
Penjelasan itu menjadi asas kepada penafian kerajaan negeri bahawa wujud keputusan rasmi oleh Menteri Besar dan Exco untuk menurunkan Yang di-Pertuan Besar. Menurut Ismail, peranan MMKN dalam perkara berkenaan tidak boleh ditafsirkan sebagai mengambil alih kuasa para Undang.
Katanya, beliau menghormati keprihatinan Perdana Menteri terhadap kedudukan dan martabat institusi diraja. Namun, beliau berpandangan teguran tersebut mungkin dibuat berdasarkan gambaran yang tidak lengkap mengenai peranan sebenar Menteri Besar serta Exco dalam isu berkenaan.
Ismail berkata perkara yang dibincangkan oleh MMKN adalah berkaitan pendirian pentadbiran negeri terhadap proklamasi yang dikemukakan sebagai keputusan Undang Yang Empat, bukannya keputusan mengenai pelantikan atau penurunan Yang di-Pertuan Besar.
Keputusan berkaitan kedudukan Yang di-Pertuan Besar tertakluk kepada proses undang-undang
Kerajaan negeri tidak campur tangan dalam proses pemilihan
Ismail turut menegaskan bahawa beliau dan barisan Exco tidak akan mencampuri siasatan, pertimbangan adat atau proses pemilihan yang berada dalam bidang kuasa pihak-pihak tertentu sebagaimana ditetapkan menerusi Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959.
Menurut beliau, sebarang persoalan berkaitan kesahihan proklamasi, pematuhan tatacara serta kesan perlembagaan perlu ditentukan berdasarkan undang-undang tubuh negeri dan proses undang-undang yang berkaitan.
Penegasan tersebut turut memperlihatkan pendirian pentadbiran negeri bahawa isu berkaitan kedudukan Yang di-Pertuan Besar tidak boleh diputuskan berdasarkan tafsiran terhadap tindakan pentadbiran semata-mata.
Dalam isu keputusan turunkan Yang-Pertuan Besar NS, Ismail menegaskan bahawa persoalan mengenai kesahihan proklamasi dan implikasi perlembagaannya perlu ditentukan melalui saluran yang sah. Beliau juga memberi jaminan bahawa kerajaan negeri menghormati apa-apa perintah mahkamah yang sedang berkuat kuasa.
Pada masa sama, perkembangan tersebut berlaku selepas Anwar mengingatkan bahawa institusi Raja-Raja Melayu perlu terus dipelihara dan dimartabatkan. Perdana Menteri turut menegaskan bahawa sebarang perbezaan pendapat atau pertelingkahan berkaitan perkara tersebut perlu dikemukakan menerusi saluran yang betul.
Kenyataan Ismail itu sekali gus menjelaskan bahawa kerajaan negeri tidak melihat perbincangan MMKN sebagai satu tindakan untuk menentukan kedudukan Yang di-Pertuan Besar. Sebaliknya, beliau membezakan antara tindakan pentadbiran susulan dengan kuasa yang diperuntukkan kepada pihak tertentu dalam struktur pemerintahan Negeri Sembilan.
Penjelasan itu penting kerana isu berkaitan institusi diraja mempunyai kaitan rapat dengan peruntukan Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959. Justeru, menurut Ismail, sebarang pertikaian mengenai proses, tatacara dan kesan perlembagaan perlu diselesaikan berdasarkan kerangka undang-undang yang ditetapkan.
Dengan pendirian tersebut, Menteri Besar sekali lagi menegaskan bahawa beliau dan barisan Exco tidak pernah membuat keputusan untuk menurunkan atau melantik Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan. Sebaliknya, peranan kerajaan negeri adalah tertakluk kepada bidang kuasa yang diperuntukkan dan tidak melibatkan campur tangan terhadap proses yang berada di bawah tanggungjawab pihak lain.
Soalan Lazim (FAQ)
1. Adakah wujud keputusan turunkan Yang-Pertuan Besar NS oleh Menteri Besar dan Exco?
Tidak. Menteri Besar Negeri Sembilan, Datuk Ismail Lasim menegaskan bahawa beliau bersama barisan Exco tidak pernah membuat keputusan untuk menurunkan atau melantik Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan.
2. Apakah perkara yang dibincangkan oleh MMKN?
Menurut Ismail, MMKN membincangkan pendirian pentadbiran negeri terhadap proklamasi yang dikemukakan sebagai keputusan Undang Yang Empat. Beliau menegaskan bahawa perkara itu tidak bermaksud MMKN mengambil alih kuasa para Undang atau membuat keputusan mengenai kedudukan Yang di-Pertuan Besar.
3. Bagaimana isu berkaitan kedudukan Yang di-Pertuan Besar perlu ditentukan?
Ismail berkata persoalan mengenai kesahihan proklamasi, pematuhan tatacara dan kesan perlembagaan perlu ditentukan berdasarkan Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959 serta proses undang-undang yang berkaitan.
