SEREMBAN, 17 September 2026 – Kedudukan Tuanku Muhriz Tuanku Munawir sebagai Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan kekal sah, menurut Dewan Keadilan dan Undang (DKU) Negeri Sembilan. Pendirian itu dibuat susulan keputusan Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri (MMK) yang sebelum ini dilaporkan mengiktiraf pemerintah baharu.
Setiausaha DKU Negeri Sembilan dalam kenyataan hari ini menegaskan bahawa tiada kekosongan jawatan berlaku dan tiada pengganti boleh dianggap sah selagi jawatan tersebut masih dipegang secara sah oleh Tuanku Muhriz. Kenyataan itu sekali gus menunjukkan bahawa kedudukan baginda sebagai Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan masih dipertahankan berdasarkan peruntukan Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Sembilan 1959 (UUTKNS 1959) serta ketetapan Dewan.
Menurut DKU, pendirian berkenaan turut selari dengan kenyataan Menteri Besar Negeri Sembilan, Datuk Ismail Lasim, pada 15 September lalu. Dalam kenyataan tersebut, Menteri Besar menegaskan bahawa beliau tidak mempunyai kuasa secara unilateral untuk menamatkan atau mengosongkan jawatan Yang di-Pertuan Besar.
DKU berkata, kesahan serta kesan sesuatu proklamasi berkaitan kedudukan tersebut perlu ditentukan melalui proses perlembagaan dan undang-undang yang sah. Proses berkenaan termasuk kemungkinan penentuan melalui badan kehakiman sekiranya diperlukan.
Perkara itu penting kerana DKU turut merujuk Perkara XVI UUTKNS 1959 yang memperuntukkan bidang kuasa berkaitan persoalan adat Melayu, termasuk perkara mengenai pemilihan, pelantikan, peletakan dan pemecatan jawatan Yang di-Pertuan Besar serta Undang.
Berdasarkan Perkara XVI (3) UUTKNS 1959, DKU menyatakan nasihat Dewan berhubung persoalan tersebut adalah muktamad dan tidak boleh dicabar atau dipersoalkan di mana-mana mahkamah atas apa-apa alasan. Atas dasar itu, DKU berpendirian bahawa MMK dan Kerajaan Negeri tidak mempunyai bidang kuasa untuk menentukan kesahan sesuatu proklamasi atau kedudukan pemerintah berkenaan.
Dalam kenyataan sama, DKU turut mempertikaikan kesan dokumen bertajuk ‘Keputusan Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri Sembilan Bil. 6 Tahun 2026’ bertarikh 16 September 2026. Menurut Dewan, dokumen itu tidak mempunyai kesan di sisi undang-undang setakat mana ia bertujuan mengesahkan penurunan takhta Tuanku Muhriz, mengiktiraf pemilihan Yang di-Pertuan Besar baharu serta mengarahkan pelaksanaannya dengan serta-merta.
DKU berpandangan bahawa perkara yang dinyatakan dalam dokumen berkenaan berada di luar bidang kuasa MMK dan bertentangan dengan ketetapan Dewan yang mengikat. Oleh itu, DKU menyifatkan keputusan tersebut sebagai tidak berperlembagaan dan tidak sah serta tidak mempunyai kesan dari sudut undang-undang.
Pada masa sama, DKU mengulangi pendirian bahawa proklamasi bertarikh 19 April 2026 mempunyai kecacatan sejak awal dan terbatal. Antara alasan yang dikemukakan ialah tiada siasatan mengikut Perkara X (1) UUTKNS 1959 dilaksanakan sebelum proklamasi tersebut dibuat.
DKU juga mendakwa tiga daripada empat individu yang menandatangani proklamasi berkenaan tidak memegang jawatan Undang pada tarikh ia ditandatangani. Perkara itu menjadi antara asas kepada pendirian Dewan bahawa proklamasi tersebut mempunyai kecacatan dari segi proses dan bidang kuasa.
Selain itu, DKU menyatakan fungsi di bawah Perkara X (2) UUTKNS 1959 telah dilaksanakan sehingga menyebabkan proklamasi tersebut luput dan terbatal susulan keengganan Menteri Besar ketika itu untuk menandatanganinya. Menurut DKU, kecacatan yang berlaku tidak boleh dipulihkan hanya melalui tindakan MMK.
Pendirian terbaru DKU ini menjelaskan bahawa kedudukan Tuanku Muhriz sebagai Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan masih dianggap sah oleh Dewan. Pada masa sama, DKU menegaskan bahawa sebarang tindakan berkaitan kedudukan tersebut perlu mengambil kira kerangka perlembagaan negeri dan bidang kuasa yang diperuntukkan kepada institusi berkaitan.
Perkembangan ini juga menunjukkan bahawa persoalan mengenai kedudukan pemerintah Negeri Sembilan bukan sekadar melibatkan keputusan pentadbiran, sebaliknya turut berkait rapat dengan peruntukan UUTKNS 1959 serta kuasa DKU dalam perkara adat Melayu. Justeru, sebarang keputusan yang menyentuh jawatan tersebut perlu dilihat berdasarkan proses dan peruntukan undang-undang yang berkuat kuasa.
Dengan pendirian itu, DKU menegaskan sekali lagi bahawa Tuanku Muhriz masih merupakan Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan yang sah dan tiada kekosongan jawatan berlaku. Sebarang penentuan lanjut mengenai kesahan proklamasi atau keputusan berkaitan pula, menurut DKU, perlu dibuat melalui saluran perlembagaan dan undang-undang yang sewajarnya.
Soalan Lazim (FAQ)
Siapakah Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan yang sah menurut DKU?
Menurut pendirian DKU dalam kenyataan 17 September 2026, Tuanku Muhriz Tuanku Munawir kekal sebagai Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan yang sah dan tiada kekosongan jawatan berlaku.
Mengapa DKU mempertikaikan keputusan MMK mengenai Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan?
DKU berpandangan MMK dan Kerajaan Negeri tidak mempunyai bidang kuasa untuk menentukan kesahan proklamasi atau kedudukan Yang di-Pertuan Besar kerana perkara berkaitan pemilihan, pelantikan dan pemecatan jawatan tersebut berada dalam bidang kuasa DKU menurut UUTKNS 1959.
Apakah status proklamasi berkaitan Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan yang bertarikh 19 April 2026?
DKU menegaskan proklamasi tersebut cacat sejak awal dan terbatal, antaranya kerana dakwaan tiada siasatan mengikut Perkara X (1) UUTKNS 1959 serta isu berkaitan individu yang menandatanganinya.
