Ramai pengguna mula tertanya-tanya mengapa bil elektrik mereka berubah-ubah sejak kebelakangan ini, terutama ketika cuaca panas dan semakin ramai bekerja dari rumah. Bahkan sehingga ke hari ini, boleh dilihat semakin kerap kata kunci AFA menjadi carian pengguna yang ingin memahami punca sebenar peningkatan bil elektrik. Hakikatnya, perubahan tersebut bukan berpunca daripada kenaikan tarif asas elektrik, sebaliknya berkait dengan mekanisme pelarasan kos tenaga yang dikenali sebagai Automatic Fuel Adjustment (AFA). Jom ketahui apa itu AFA dengan lebih lanjut!
Suruhanjaya Tenaga (ST) menjelaskan bahawa tarif asas elektrik tidak berubah, sekali gus menafikan dakwaan yang tular di media sosial bahawa kerajaan telah menaikkan tarif elektrik. Sebaliknya, perubahan jumlah bil bagi sesetengah pengguna bergantung kepada corak penggunaan tenaga dan komponen caj yang dikenakan apabila penggunaan elektrik melepasi had tertentu. Oleh itu, memahami apa itu AFA? dapat membantu pengguna melihat dengan lebih jelas bagaimana bil elektrik mereka dikira setiap bulan.
Apa Itu AFA? Penjelasan Lengkap Mengenai Mekanisme Bil Elektrik TNB
AFA atau Automatic Fuel Adjustment ialah Mekanisme Pelarasan Kos Bahan Api Secara Automatik yang diperkenalkan bagi memastikan kos penjanaan elektrik diselaraskan mengikut perubahan semasa harga bahan api global dan kadar pertukaran mata wang asing. Mekanisme ini diwujudkan bagi menjadikan sistem penetapan harga elektrik lebih telus, adil dan mencerminkan keadaan sebenar pasaran tenaga. Pengisytiharan kadar AFA dibuat setiap bulan dalam unit sen setiap kilowatt-jam (sen/kWj) selepas disahkan oleh Suruhanjaya Tenaga atau diumumkan melalui keputusan Menteri.
Ramai pengguna masih menyangka AFA merupakan tarif baharu yang dikenakan kepada semua pelanggan. Sebenarnya, tanggapan itu tidak tepat. AFA bukan kenaikan tarif elektrik, sebaliknya mekanisme pelarasan yang boleh berubah setiap bulan sama ada dalam bentuk rebat atau surcaj. Sekiranya kos bahan api global dan kadar pertukaran mata wang asing menurun, pengguna yang layak akan menerima rebat yang mengurangkan jumlah bil elektrik. Sebaliknya, apabila kos meningkat, surcaj akan dikenakan secara telus dan dipaparkan sebagai komponen berasingan dalam bil elektrik.
Menurut Suruhanjaya Tenaga, sekitar 85 peratus pelanggan domestik Tenaga Nasional Berhad (TNB) sebenarnya tidak terkesan dengan pelaksanaan AFA kerana penggunaan elektrik bulanan mereka tidak melebihi 600 kilowatt-jam (kWj). Golongan ini terus menikmati perlindungan yang disediakan kerajaan dan tidak dikenakan pelarasan tersebut.
Sebaliknya, pelanggan yang menggunakan lebih daripada 600 kWj sebulan akan mula melihat beberapa komponen tambahan dalam bil mereka. Antaranya ialah Caj Runcit, Cukai Perkhidmatan sebanyak lapan peratus dan caj AFA. Selain itu, pelanggan domestik yang menggunakan antara 601 hingga 1,000 kWj juga akan menerima Insentif Cekap Tenaga (ICT) yang lebih rendah berbanding pengguna dengan penggunaan lebih rendah.
Bagi pelanggan yang menggunakan lebih daripada 1,000 kWj sebulan pula, Insentif Cekap Tenaga tidak lagi diberikan. Keadaan ini menyebabkan jumlah bil elektrik meningkat bukan semata-mata disebabkan AFA, tetapi hasil gabungan beberapa komponen caj yang dikenakan berdasarkan tahap penggunaan tenaga.
Keadaan pasaran tenaga dunia turut memberi kesan secara langsung kepada kadar AFA. Konflik yang berlaku di Asia Barat misalnya telah mempengaruhi harga bahan api global, sekali gus memberi kesan kepada kos penjanaan elektrik. Akibatnya, kadar rebat AFA semakin berkurangan dan dalam keadaan tertentu boleh berubah kepada surcaj. Bagi bulan Mei 2026, kadar AFA diisytiharkan pada surcaj sebanyak 1.38 sen/kWj.
Bil Elektrik Naik Walaupun Tarif Asas Tidak Berubah Bukan Beban
Walaupun begitu, kerajaan menegaskan pelaksanaan AFA bukan bertujuan membebankan rakyat. Sebaliknya, mekanisme ini memastikan setiap perubahan kos penjanaan elektrik dipaparkan secara telus kepada pengguna tanpa mengubah tarif asas elektrik. Malah sehingga Mac 2026, kerajaan telah menyalurkan rebat AFA sebanyak RM2.93 bilion kepada pengguna yang layak sebagai usaha mengurangkan beban kos sara hidup.
Perubahan gaya hidup masyarakat juga menjadi faktor penting yang mempengaruhi penggunaan elektrik. Amalan bekerja dari rumah menyebabkan penggunaan penyaman udara, komputer, lampu dan pelbagai peralatan elektrik menjadi lebih konsisten sepanjang hari. Jika sebelum ini penggunaan elektrik lebih tinggi pada waktu malam, kini penggunaan berlaku hampir sepanjang masa sehingga menyebabkan jumlah penggunaan bulanan meningkat.
Oleh sebab itu, pengguna disarankan supaya memantau penggunaan elektrik secara berkala. Aplikasi myTNB membolehkan pelanggan melihat trend penggunaan tenaga, menyemak anggaran bil serta menetapkan sasaran penggunaan supaya lebih terkawal. Langkah ini dapat membantu pengguna mengenal pasti tabiat penggunaan yang boleh dikurangkan bagi mengelakkan bil meningkat secara mendadak.
Selain memantau penggunaan, amalan penggunaan tenaga secara cekap juga memainkan peranan besar dalam mengurangkan kos elektrik. Penyaman udara disarankan ditetapkan pada suhu antara 24 hingga 26 darjah Celsius bagi mengimbangi keselesaan dan penjimatan tenaga. Pengguna juga digalakkan memilih peralatan elektrik yang mempunyai penarafan kecekapan tenaga empat atau lima bintang, menggunakan mesin basuh dengan muatan penuh serta mematikan suis peralatan yang tidak digunakan.
Bagi pengguna yang mempunyai corak penggunaan fleksibel, skim Time-of-Use (ToU) turut menjadi pilihan yang mampu mengurangkan kos elektrik. Melalui skim ini, penggunaan elektrik dialihkan ke waktu luar puncak yang menawarkan kadar caj lebih rendah berbanding waktu puncak.
Secara keseluruhannya, memahami apa itu AFA membantu pengguna melihat bahawa perubahan bil elektrik bukan semata-mata berpunca daripada kenaikan tarif asas. Sebaliknya, ia dipengaruhi oleh penggunaan tenaga bulanan, perubahan harga bahan api global, kadar pertukaran mata wang asing dan beberapa komponen caj lain yang ditetapkan secara telus. Dengan memantau penggunaan elektrik serta mengamalkan penggunaan tenaga yang lebih cekap, pengguna bukan sahaja dapat mengawal perbelanjaan isi rumah malah turut menyokong penggunaan tenaga yang lebih mampan pada masa hadapan.
Soalan Lazim (FAQ) Apa Itu AFA
Apakah maksud AFA dalam bil elektrik?
AFA ialah Automatic Fuel Adjustment, iaitu mekanisme pelarasan kos bahan api secara automatik berdasarkan harga bahan api global dan kadar pertukaran mata wang asing.
Adakah AFA bermaksud tarif elektrik telah dinaikkan?
Tidak. AFA bukan kenaikan tarif asas elektrik, sebaliknya mekanisme pelarasan bulanan yang boleh berbentuk rebat atau surcaj mengikut keadaan pasaran tenaga.
Siapa yang terkesan dengan pelaksanaan AFA?
Kebanyakan pelanggan domestik yang menggunakan tidak melebihi 600 kWj sebulan tidak terkesan. Pelanggan dengan penggunaan lebih tinggi mungkin dikenakan caj tertentu mengikut struktur bil elektrik semasa.
