Menjelang Aidilfitri, tradisi pemberian duit raya pasti dinanti-nantikan. Ramai yang mula mencari not wang kertas baharu bagi diberikan kepada kanak-kanak dan ahli keluarga. Namun sejak kebelakangan ini, trend jual not baharu duit raya dengan harga lebih tinggi daripada nilai sebenar semakin popular di media sosial.
Persoalannya, adakah cara ini dibenarkan dalam Islam atau ia termasuk dalam unsur riba? Mufti Pulau Pinang tampil memberikan penjelasan agar umat Islam tidak terjebak dalam transaksi yang dilarang syarak.
Hukum Tukar Wang Kepada Not Baharu Dalam Islam
Menurut Mufti Pulau Pinang, Profesor Madya Datuk Dr. Mohd Sukki Othman, hukum asal menukar wang kepada not baharu adalah harus dalam Islam.
Namun begitu, pertukaran wang termasuk dalam kategori barang ribawi, maka ia perlu mematuhi dua syarat penting supaya tidak berlaku riba.
1. Persamaan Nilai
Jumlah wang yang ditukar mestilah sama.
Sebagai contoh:
RM100 mestilah ditukar dengan RM100 juga dalam bentuk not baharu.
Tidak boleh berlaku pengurangan atau pertambahan nilai dalam pertukaran tersebut.
2. Serah Terima Serta-merta
Pertukaran wang juga perlu dilakukan secara serah terima terus tanpa penangguhan. Ini bermaksud kedua-dua pihak perlu menyelesaikan transaksi pada masa yang sama.
Jika salah satu syarat ini tidak dipatuhi, maka ia boleh termasuk dalam riba al-fadl, iaitu lebihan yang diharamkan dalam Islam.
Jual Not Baharu Lebih Mahal Adalah Tidak Dibenarkan
Mufti Pulau Pinang menegaskan bahawa menjual not baharu dengan harga lebih tinggi daripada nilainya adalah tidak dibenarkan.
Sebagai contoh:
Seseorang menyerahkan RM100 tetapi hanya menerima RM93 dalam bentuk not baharu selepas ditolak caj RM7.
Situasi ini dianggap sebagai riba kerana berlaku pertukaran wang yang tidak sama nilai.
Perkara ini sering berlaku apabila individu menawarkan perkhidmatan menukar duit raya melalui ejen tidak rasmi di media sosial.
Caj Perkhidmatan Tukar Duit Raya Yang Dibenarkan
Walaupun menjual not baharu dengan harga lebih tinggi tidak dibenarkan, Islam masih membenarkan seseorang mengambil upah perkhidmatan sekiranya dilakukan dengan cara yang betul.
Caj Dibayar Secara Berasingan
Contoh transaksi yang dibenarkan:
Pelanggan menyerahkan RM100 dan menerima RM100 penuh dalam bentuk not baharu.
Kemudian pelanggan membayar caj perkhidmatan, contohnya RM7, secara berasingan sebagai bayaran atas usaha individu tersebut mendapatkan wang baharu dari bank.
Dalam situasi ini, caj tersebut dianggap sebagai upah (ujrah) dan bukan sebahagian daripada pertukaran mata wang.
Umat Islam Perlu Berhati-hati
Isu caj tambahan bagi pertukaran duit raya mungkin nampak kecil, namun dari sudut fiqh ia boleh membawa kepada unsur riba jika tidak dilakukan dengan cara yang betul.
Oleh itu, umat Islam dinasihatkan supaya memahami syarat pertukaran wang dan memastikan setiap transaksi dilakukan secara telus dan mengikut syariat.
Dengan cara ini, tradisi memberi duit raya sempena Aidilfitri dapat diteruskan dengan penuh keberkatan tanpa melibatkan perkara yang dilarang dalam Islam. Fahami syarat dan elakkan terlibat dalam urusan jual not baharu duit raya secara riba!
Soalan Lazim Tentang Jual Not Baharu Duit Raya
1. Adakah menukar duit kepada not baharu untuk duit raya dibenarkan dalam Islam?
Ya, hukumnya harus selagi pertukaran dilakukan dengan nilai yang sama dan serah terima dilakukan secara serta-merta.
2. Adakah jual not baharu duit raya dengan harga lebih tinggi daripada nilainya dibenarkan?
Tidak dibenarkan kerana ia melibatkan pertukaran wang yang tidak sama nilai dan boleh termasuk dalam riba al-fadl.
3. Bolehkah mengambil caj perkhidmatan untuk menukar duit raya?
Boleh, tetapi caj tersebut mestilah dibayar secara berasingan sebagai upah perkhidmatan dan bukan dipotong daripada jumlah wang yang ditukar.
