Malaysia masih berada dalam keadaan selamat daripada ancaman serius gempa bumi berdasarkan kedudukan geologi negara yang relatif stabil. Pakar menjelaskan bahawa risiko gempa bumi di Malaysia adalah rendah kerana sebahagian besar negara terletak di atas kepingan tektonik Sunda yang mempunyai aktiviti tektonik lebih rendah berbanding kawasan yang berada di sempadan kepingan tektonik aktif.
Malaysia Masih Selamat Daripada Ancaman Gempa Bumi
Ketua Kluster Kelestarian dan Kesihatan Bumi, Akademi Profesor Malaysia (APM), Prof. Emeritus Datuk Dr. Ibrahim Komoo, menjelaskan bahawa Malaysia tidak berdepan ancaman gempa bumi pada tahap yang memerlukan perubahan dasar atau pembinaan prasarana khas untuk menanganinya.
Menurut beliau, fenomena gempa bumi merupakan proses semula jadi yang berlaku di beberapa kawasan dunia dengan tahap aktiviti yang berbeza. Kawasan yang terletak berhampiran sempadan kepingan tektonik lazimnya lebih terdedah kepada kejadian gempa yang aktif dan kerap.
Antara kawasan yang diketahui mempunyai aktiviti tektonik lebih tinggi ialah Sumatera, Kepulauan Jawa, Filipina dan Jepun. Kedudukan kawasan berkenaan yang berkait rapat dengan sempadan kepingan tektonik menjadikan kejadian gempa bumi lebih lazim berbanding Malaysia.
Walaupun begitu, kedudukan Malaysia tidak bermakna negara ini langsung tidak merasai kesan gegaran. Gegaran daripada gempa bumi kuat yang berlaku di kawasan berhampiran, khususnya Sumatera, boleh dirasai di beberapa kawasan di Semenanjung Malaysia.
Gegaran Dari Sumatera Boleh Dirasai Di Malaysia
Pantai barat Semenanjung Malaysia merupakan antara kawasan yang boleh menerima kesan gegaran daripada gempa bumi yang berlaku di Sumatera. Menurut Ibrahim, sekiranya berlaku gempa bumi dengan magnitud besar di kawasan berkenaan, bangunan tinggi di bandar seperti Kuala Lumpur dan Pulau Pinang berkemungkinan mengalami pergerakan atau gegaran.
Keadaan tersebut bagaimanapun tidak semestinya membawa kepada kerosakan struktur bangunan. Beberapa kejadian gempa yang pernah berlaku sebelum ini menunjukkan bahawa gegaran yang dirasai di Malaysia tidak menyebabkan kerosakan serius terhadap struktur bangunan.
Faktor tersebut turut dikaitkan dengan piawaian pembinaan bangunan yang digunakan di negara ini. Berdasarkan penjelasan pakar, bangunan yang dibina mengikut piawaian sedia ada masih dianggap mampu menghadapi kesan gegaran yang berlaku akibat gempa bumi dari kawasan sekitarnya.
Situasi ini memberikan gambaran bahawa risiko gempa bumi yang dihadapi Malaysia adalah berbeza daripada negara yang terletak tepat di kawasan sempadan kepingan tektonik aktif. Walaupun gegaran masih boleh berlaku, tahap ancaman terhadap struktur bangunan di Malaysia dianggap rendah berdasarkan keadaan geologi negara.
Tidak Perlu Prasarana Khas Buat Masa Ini
Dalam pada itu, Ibrahim berpandangan Malaysia tidak memerlukan tindakan dasar khusus atau pembangunan prasarana tertentu semata-mata untuk menghadapi ancaman gempa bumi pada ketika ini.
Pandangan tersebut mengambil kira kedudukan Malaysia di atas kepingan tektonik Sunda yang mempunyai aktiviti tektonik lebih rendah. Berbanding kawasan yang terletak di sepanjang sempadan kepingan tektonik, Malaysia tidak mengalami aktiviti gempa bumi pada kadar yang sama.
Namun, keadaan geologi ini tidak bermaksud masyarakat perlu menganggap fenomena gempa sebagai sesuatu yang mustahil berlaku. Gegaran daripada gempa bumi di negara jiran masih boleh sampai ke Malaysia, terutama apabila berlaku kejadian yang mempunyai magnitud besar.
Bagi kawasan bandar yang mempunyai banyak bangunan tinggi, gegaran mungkin lebih mudah dirasai oleh penduduk. Pergerakan bangunan ketika berlaku gegaran juga boleh menimbulkan kebimbangan walaupun struktur bangunan tidak mengalami kerosakan.
Kedudukan Tektonik Jadi Faktor Utama
Kedudukan sesebuah negara pada permukaan bumi memainkan peranan penting dalam menentukan tahap pendedahan terhadap gempa bumi. Kawasan berhampiran sempadan kepingan tektonik lazimnya mempunyai aktiviti seismik yang lebih tinggi kerana pergerakan kepingan bumi berlaku secara lebih aktif.
Malaysia pula berada di kawasan yang relatif lebih stabil dari segi aktiviti tektonik. Justeru, negara ini tidak mengalami ancaman gempa bumi pada tahap seperti beberapa negara jiran yang berada berhampiran kawasan tektonik aktif.
Penjelasan pakar itu juga menunjukkan bahawa kesan gegaran yang dirasai di Malaysia perlu dilihat berdasarkan sumber gempa dan kekuatannya, bukannya semata-mata menganggap setiap gegaran sebagai petanda bencana besar. Dalam keadaan tertentu, gegaran mungkin dirasai dengan jelas tetapi tidak menyebabkan kerosakan terhadap struktur bangunan.
Berdasarkan keadaan semasa yang dihuraikan pakar, risiko gempa bumi di Malaysia masih berada pada tahap yang rendah dan tidak memerlukan perubahan besar terhadap dasar pembinaan atau penyediaan prasarana khas. Namun, pemantauan terhadap aktiviti seismik di rantau ini tetap penting kerana Malaysia berada berhampiran beberapa kawasan yang mempunyai aktiviti gempa lebih tinggi.
Penjelasan berhubung kedudukan geologi negara ini diharap dapat memberikan gambaran yang lebih jelas kepada masyarakat mengenai tahap ancaman sebenar. Gegaran yang dirasai sesekali tidak semestinya menunjukkan Malaysia sedang berdepan ancaman gempa bumi besar, sebaliknya boleh berpunca daripada aktiviti seismik di kawasan sekitar.
Soalan Lazim (FAQ)
Adakah risiko gempa bumi di Malaysia tinggi?
Tidak. Berdasarkan penjelasan Prof. Emeritus Datuk Dr. Ibrahim Komoo, kedudukan Malaysia di atas kepingan tektonik Sunda yang kurang aktif menjadikan ancaman gempa bumi di negara ini relatif rendah.
Bolehkah Malaysia merasai gegaran gempa dari negara jiran?
Ya. Pantai barat Semenanjung Malaysia khususnya boleh merasai gegaran daripada gempa bumi yang berlaku di Sumatera. Gegaran juga boleh dirasai di bangunan tinggi apabila berlaku gempa dengan magnitud besar.
Adakah Malaysia memerlukan bangunan atau prasarana khas untuk menghadapi gempa?
Menurut pakar, Malaysia ketika ini tidak memerlukan tindakan dasar atau pembinaan prasarana khusus bagi menghadapi ancaman gempa bumi kerana tahap ancamannya masih rendah dan piawaian pembinaan sedia ada dianggap memadai.
